پدیده کودکان خیابانی (Street Children) یکی از آسیبهای اجتماعی است که نه تنها بخش قابل توجهی از کودکان و نوجوانان را که سرمایههای آینده جامعه هستند در معرض انواع آسیبهای قرار داده، بلکه جامعه را نیز با زیانهای فراوانی روبهرو ساخته است. امروزه از این پدیده بهعنوان یک مسئله (Problem) یا مشکل اجتماعی نام میبرند که از دیر باز در کشورهای مختلف وجود داشته و در دهههای اخیر به دلایل گوناگون افزایش یافته است. پدیده خیابان گردی هم در کشورهای در حال توسعه و هم در جوامع توسعه یافته، یافت میشود؛ بهطوری که شمار چنین افرادی در سراسر جهان به 145 میلیون نفر میرسد و بیشتر آنان در قارههای آسیا و آمریکا زندگی میکنند. بیشتر این کودکان در میدانهای بزرگ پایانههای مسافربری، پارکها و بوستانها زندگی میکنند و به مشاغلی از قبیل روزنامه فروشی، گلفروشی در چهارراهها، وزنکشی، فروش فال، تکدیگری، فروش کیسه پلاستیک و آدامس، پاک کردن شیشه اتومبیل و مانند آن مشغولند و از بیکاری و نداشتن امید به آینده رنج میبرند. مسئله کودکان خیابانی به واسطه عدم انسجام خانوادهها، فقر و مرگ والدین در کشمکشهای مسلحانه، جدی و جدیتر میشود. کودکان به بخش کمتر مستقل جامعه بدل شده و به ذخیره جرایم سازمانیافته، مشارکت در کشمکشهای مسلحانه، ابزار کسب پول از طریق قاچاق انسان و استثمار جنسی تبدیل میشوند. طبق پیماننامه حقوق کودک که ایران نیز در سال 1373 به عضویت آن درآمده است، کودکان و نوجوانان علاوه بر حقوق دیگر، حق زندگی، بقا و رشد دارند و نیز حق زندگی در کانون خانواده از حقوقی است که برای کودکان و نوجوانان طبیعی شمرده شده و دولتهای عضو پیماننامه را ملزم به رعایت و تحقق آن دانسته است. (یونیسف، صندوق کودکان سازمان ملل) بنابراین، با هدف شناخت پدیده کودکان خیابانی، ابعاد آسیبشناختی و بزهدیدگی کودکان خیابانی و فراهمسازی شرایط سالم محیط اجتماعی و خانواده، این مسئله مورد بررسی و تحلیل قرار میگیرد.
