1-کلیات- طرح بحث
ماده 226 ق.م.ا. «قتل نفس در صورتی موجب قصاص است که مقتول، شرعاً مستحق کشتن نباشد و اگر مستحق قتل باشد قاتل باید استحقاق قتل او را بر طبق موازین در دادگاه اثبات کند»
تبصره 2 ماده 295 ق.م.ا «در صورتی که کسی شخصی را به اعتقاد قصاص یا به اعتقاد مهدورالدم بودن بکشد و این امر بر دادگاه ثابت شود و بعداً معلوم گردد که مجنی علیه مورد قصاص یا مهدورالدم نبوده است، قتل به منزله خطای شبه عمد است و اگر ادعای خود را در مورد مهدورالدم بودن مقتول به اثبات برساند قصاص و دیه از او ساقط می شود»
فقها در تعریف قتل عمدی آورده اند: «قتل در صورتی عمدی است که شخص بالغ قصد کند با وسیله ای که غالباً کشنده است، کسی را بکشد». یا اینکه گفته اند: «عمد، محقق می شود با قصد قتل از سوی شخصی که بالغ و عاقل با وسیله ای که غالباً کشنده است»
با توجه به تعریف قتل عمد، به نظر می رسد فقها، قتل عمدی را یک امر عینی می دانند که به محض وجود عنصر مادی و نیز وجود قصد قتل تحقق می پذیرد؛ اما آیا هر قتل عمدی موجب قصاص است؟ خیر، بلکه ممکن است قتل عمد باشد ولی موجب قصاص نشود؛ زیرا عمد، همان طور که گفته شد، یک امر عینی است ولی قصاص شرایطی دارد.