یکی از حقوق مورد بحث در علم حقوق، حقوق شهروندی است که در آن از مجموعه حقوقی که شهروندان یک شهر یا کشور دارند و دولت موظف به رعایت آنهاست، بحث میشود. در ذیل، این حقوق به تفصیل مورد بحث قرار میگیرد. 1ـ حق اعمال اراده و اختیار در پذیرش حکومت و تعیین سرنوشت در حقوق اساسی ایران به تصریح اصل ششم قانون اساسی، امور کشور باید از طریق مراجعه به آرای عمومی اداره شود و این اراده ‹… از راه انتخابات، انتخابات رئیس جمهور، نمایندگان مجلس شورای اسلامی، اعضای شوراها و نظایر آنها از راه همه پرسی …› اعمال میشود. بدین ترتیب، همه امور کشور چه از طریق رأی مستقیم و چه از راه غیرمستقیم، به اراده ملت بستگی دارد و حق وی در این مورد استثناپذیر نیست؛ پس نمیتوان به هیچ روشی این حق مردم را محدود کرد و تقیید و محدودیت آن، صراحتاً با مبانی حکومت اسلامی مندرج در بند “6” اصل دوم و اصل پنجاهوششم قانون اساسی در تعارض است. بدین لحاظ است که در اصل پنجاهوششم آمده است: ‹حاکمیت مطلق بر جهان و انسان از آن خداست و هم او، انسان را بر سرنوشت اجتماعی خویش حاکم ساخته است. هیچکس نمیتواند این حق الهی را از انسان سلب کند یادر خدمت منافع فرد یا گروهی خاص قرار دهد…›. در حقوق اساسی از این قاعده به “حق حاکمیت ملت” تعبیر میشود.
