دادرسی

دادرسی

تأملی در مقررات دفاع مشروع در قانون مجازات اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
عضو هیأت علمی دانشگاه کاشان
چکیده
طرح مسئله:
از دیدگاه حقوقی، دفاع مشروع از‌جمله عواملی است که موجب رفع ‌مجرمیت از دفاع‌کننده می‌شود.(1) قانونگذار ایران در دو کتاب از قانون مجازات اسلامی به تدوین و وضع مقررات دفاع مشروع پرداخته است؛ نخست در کتاب اول باب چهارم، ماده(61) و دیگری در کتاب پنجم، مواد(629) تا (625)، در نگاه نخست با مطالعه مقایسه‌ای ماده (61) و مواد (629) تا (625) چنین به نظر می‌آید که با توجه به مقررات ماده(61)، دیگر نیازی به مقررات کتاب پنجم دیده ‌نمی‌شود. از این‌رو، برخی نویسندگان حقوق‌کیفری براین باورند که قانونگذار در مواد (629) تا (625) دچار تکرارگویی شده و توجیهی برای این کار وجود ندارد.(2) با همین برداشت، پاره‌ای دیگر از نویسندگان حقوق کیفری مقررات دو کتاب یادشده را مفسر و تبیین کننده یکدیگر دانسته و معتقدند برای اینکه درباره حفظ کردن از مال دیگری، دفاع کافی نیست، بلکه با توجه به تبصره ماده(625) قانون مجازات اسلامی، شخص هنگامی مجاز به دفاع از مال دیگری است که یا حفاظت مال دیگری به عهده او باشد و یا اینکه دیگری استمداد کند، در غیراین‌صورت دفاع از مال دیگری مشروع نخواهد بود.(3)
آیا واقعاً چنین است؟ آیا قانونگذار در مواد کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی دچار تکرارشده و مطلب جدیدی را مقرر نکرده‌است؟