1_ طرح بحث حق تحقیق و تفحص از جمله حقوقی است که در نظامهای نوین حقوقی برای پارلمان در نظر گرفته شده است تا نمایندگان از سوی موکلین خویش بر اجرای قوانین مصوب نظارت داشته باشند و به عنوان اهرمی علیه خاطیان و متمردین از قوانین به کار گیرند. از این رو، در زمان تدوین قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، قانونگذار مؤسس اصل هفتادوششم این قانون را بدان اختصاص داد تا مجلس شورای اسلامی در نظارت بر اجرای قوانین دارای جایگاهی رفیع و چشمگیر باشد. مدتهای مدیدی است که حق تحقیق و تفحص مجلس شورای اسلامی مطرحشده در اصل هفتادوششم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مناقشه بسیار برانگیخته است. فارغ از مناقشههای سیاسی، به نظر میرسد که این گونه مباحث باید با اتکا بر اصول حقوقی و البته در معیت دغدغه حفظ حقوق شهروندان مطرح شوند تا به سرانجامی نامیمون نیانجامد. از این رو، در این باب ایضاحی خالی از فایده نخواهد بود. پس ابتدا اندکی به جایگاه این حق در نظام حقوقی و بررسی کشورهای گوناگون خواهیم پرداخت و سپس در باب اجرای اصل هفتادوششم قانون اساسی و ارائه تفسیری مناسب از آن سخن خواهیم راند.
