و از جمله اموری که در توصیف بسیار وسیع ولیکن در اجرا سخت ترین بازخواستها را به دنبال دارد، حقوق شهروندی است. قوه قضائیه در موارد تعرض به حقوق و آزادیهای مشروع مردم نقش مهمی ایفا میکند، و از این رو انتظام، اقتدار و استقلال آن میزان مناسبی در تشخیص حفظ و رعایت حقوق شهروندی و جریان مردم سالاری در یک کشور است. التفات به حقوق شهروندی از یکسو و تکالیفی که قوه قضائیه در رابطه با حقوق شهروندی به عهده دارد از سوی دیگر، در دوران های مختلف حیات مطلوب جامعه بشری مورد عنایت خاص بوده و می باشد. لذا، شناخت و توصیف منطقی و مطلوب از هر یک از آنها برای اصلاحنظام حقوقیهر کشور مترقیامری اجتنابناپذیر است.و در این راستا، آگاهی به گسترة مفهوم حقوق شهروندی در حقوق ایران و ملاحظه تطبیقی برنامه توسعه سازمان ملل متحد و نمونه های اجرایی برخی کشورهای جهان و برخی اصول اسلامی با آنچه در برنامههای کلان کشور در پاسداری از حقوق مردم و بهبود تشکیلات و نظام دادرسی قضایی پیشبینی شده است از اهمیت برخوردار است.
