کارشناس ارشد حقوق جزا و جرم شناسی، وکیل پایه یک دادگستری
چکیده
اطفال به عنوان آسیبپذیرترین قشر اجتماع، از جمله افرادی محسوب میشوند که در صورت وجود بسترهای نامناسب، بیشترین خسارتها را (اعم از مادّی و معنوی) متحمل می گردند. در حال حاضر از هر 5 نفر جمعیّت جهان یک نفر در سنین بین پانزده تا بیستو چهار سال قرار دارد و مجموعاً یک میلیارد جوان در دنیا بسر میبرند که قریب 85% آن ها در کشورهای در حال توسعه زندگی میکنند و60% از این تعداد نیز در آسیا مستقر هستند. البته لازم به ذکر است که طیف سنّی گروه های مختلف به طور یکسان در معرض سوء مصرف مواد مخدر قرار ندارند، بلکه با افزوده شدن بر سن افراد، زمینههای سوء مصرف، سیر نزولی پیدا میکنند؛ فلذا در این خصوص آسیبپذیری در قشر اطفال بیشتر مشهود است.زیرا اطفال به دلیل قرار گرفتن در طیف سنّی پایینتر، از تشخیص شدت وجدی بودن خطرهای اجتماعی عاجز هستند و با دیدی وارونه نسبت به این مسأله نگاه میکنند. به این صورت که از یکسو، احتمال گرفتاری خویش را کمتر از آنچه که است، تخمین میزنند و از سوی دیگر، توانایی خویش را جهت کنار آمدن با این خطر و آسیبپذیر بودن در مقابل آن، بیشتر از آنچه که واقعیت دارد، تصور مینمایند؛ بنابراین تدارک برنامههای پیشگیرانه برای این گروه میتواند قدم مهمی در سالم سازی محیط فردی و اجتماعی اقشار جامعه باشد.(2) در سالهای پیش ارتباط اطفال با موادّ مخدر موضوع مهمی محسوب نمی شد، همچنانکه این موضوع در کنوانسیونها و اعلامیههای آن زمان منعکس نشده بود، امّا امروزه نرخ بالای استفادةغیر مجاز از موادّ مخّدر توسط اطفال، زنگ خطر جهانی است که از یک سو تعالی اطفال و همچنین رفاه و سعادت آنان و از سوی دیگر، اقتصاد ملّی و نظم اجتماعی را تهدید میکند.(3) توضیح بیشتر اینکه آسیبپذیری اطفال نسبت به موادّ مخدر در سالهای اخیر در قالب استعمال موادّ مخدر ویا استفاده ازآنان در خرید و فروش و قاچاق آن، به طور آشکار محسوس است و خشونت، خصوصاً خشونتهای خیابانی، اغلب از مصرف موادّ مخّدر و استفاده و خرید و فروش نامشروع آن حکایت میکند. کما اینکه جامعة بینالمللی نیز تاکید خاص دارد برای ایجاد زمینههایی بهمنظور کاهش تقاضا برای تهیة غیر قانونی موادّ مخدر و همچنین ایجاد ابزارها و سیاستهای پیشگیرانه در این زمینه(4) و مبارزه با خرید و فروش نامشروع موادّ مخدر در سطح بینالمللی(5). اسناد سازمان ملل متّحد نیز در زمینة اطفال، اشارة مؤکّد به مبارزه با موادّ مخدرو همچنین جرایم مرتبط با آن دارد. با توجه به مسائل فوق الذّکر و با عنایت به اینکه جامعة ما نیز جامعة جوانی است که اشکال نا سازگاری، بزهکاری و انحراف اطفال و به تبع آن بزه دیدگی آنان رو به گسترش است، موضوع حمایت از اطفال در مقابل اعتیاد و قاچاق موادّ مخّدر، نگارنده را بر آن داشت تا طی این مقاله، بهره برداری از اطفال در جرایم موادّ مخدررا به عنوان بارزترین مصداق سوء استفاده از این قشر، مورد تجزیه و تحلیل قرار دهد.
