تقاص یا مقاصه در فقه، و خودیاری (SELF HELP) در حقوق امروزی، یکی از موضوعاتی است که جایگاه مهمی در مباحث کیفری دارد. در این تحقیق قصد داریم به این سؤال پاسخ دهیم که آیا اشخاص عادی می توانند بدون اذن حاکم، حقوق خود را به اجرا گذارند یا خیر؟ چون می دانیم تنها دولت است که در سرکوبی افعال برخلاف مصالح اجتماعی صالح شناخته شده است، حتی اگر افعال مجرمانه به منافع خصوصی افراد زیان وارد آورده و حتی از آنها ضایع شناخته شده باشد. استیفای این حق جز با مداخله دولت و نمایندگان آن میسر نیست و این امر از قواعد نظم عمومی محسوب میشود. به عبارتی، اساساً حکم به مجازات تنها از طریق قاضی صالح که یک مقام دولتی است و به موجب قانون، ممکن است. (اصل 36 ق.ا) هر چند تقاص گیرنده اصلی خداوند بزرگ است. در ادامه، موضوعات کیفری را که احتمال وجود تقاص در آنها می رود بررسی می کنیم و مورد به مورد به سؤال فوق پاسخ می دهیم.
