دادرسی

دادرسی

حبس‌های کمتر از نود و یک روز در نظام کیفری ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
قاضی دادگاه نظامی اصفهان، استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان
چکیده
طبق مادة (3) قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین مصوب 28/12/1378 اعمال حبس‌های کمتر از نود و یک روز در مواردی ممنوع اعلام شده است.
موارد ممنوعیت حبس‌های کمتر از نود و یک روز در قانون یاد شده و رأی وحدت رویه مربوطه به شماره 642 مورخ 9/9/1378 عبارت است از سه وضعیت: 1_ کلیه جرایم مربوط به تخلفات راهنمایی و رانندگی با هر میزان مجازات حبس (تبصرة ذیل مادة 718 قانون مجازات اسلامی استثنا است)، 2_ کلیه جرایمی که حداکثر مجازات حبس مندرج در قانون برای آن‌ها کمتر از نود و یک روز باشد،3_ کلیه جرایمی که حداقل مجازات حبس آن‌ها در قانون کمتر از نود و یک روز باشد، هر چند حداکثر مجازات بیش از نود روز باشد. مواردی که مجازات جرمی در قانون، حبس با حداقل و حداکثر بیشتر از نود روز تعیین شده باشد. این اعمال مشمول ممنوعیت و تعیین مجازات حبس کمتر از نودو یک روز نخواهند بود.
عده‌ای از حقوق‌دانان معتقدند به دلیل معایب بسیار زیاد حبس‌‌های کوتاه مدت، قانونگذار در مادة (3) قانون وصول..... درصدد حذف این نوع از حبس‌‌ها برآمده و صدور رأی وحدت رویة شمارة 642 مورخ 9/9/1378 از طرف هیأت عمومی دیوان‌عالی کشور نیز مؤید همین برداشت است. در نتیجه هیچ کدام از محاکم _ تحت هر شرایطی _حق اعمال مجازات حبس‌های کوتاه مدت (کمتر از نود ویک روز) را تحت هیچ شرایطی ندارند.(1)
در این مقاله سعی شده ثابت شود در مواردی که حداقل مجازات حبس مندرج در قانون، بیشتر از نود روز باشد، تعیین حبس‌های کوتاه مدت از طرف محاکم با اعمال مادة (23) قانون مجازات اسلامی فاقد ایراد قانونی است و چنانچه قانونگذار بخواهد حبس‌های کوتاه مدت را از سیستم مجازات کشور حذف کند، نیاز به تصریح قانون دارد درغیر این صورت با صرف وجود مادة (3) قانون وصول... و رأی وحدت رویه مربوطه نمی توان مدعی حذف حبس‌‌های کوتاه مدت در کشور گردید.