دادرسی

دادرسی

حقوق متهم در مرحله ی بازجویی توسط ضابطان (آیین بازجویی از متهمین دستگیر شده)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
وکیل دادگستری و مدرس دانشگاه
چکیده
بازجویی از متهم یکی از مهمترین مراحل تعقیب کیفری است. در اهمیت آن همین بس که زیر بنای اغلب پرونده های کیفری به ویژه در جرایم مشهود، بر اقدامات اولیه ی ضابطان در مرحله ی دستگیری و بازجویی از متهمان استوار است. علاوه بر آن که پایه ی اصلی اتخاذ تصمیم مراجع قضایی بر بازداشت متهم نیز قطع و یقین حاصل از اطلاعات به دست آمده از بازجویی است.
بر این اساس آگاهی متهمین از حقوق دفاعی خود به هنگام دستگیری و به عنوان حقوقی طبیعی و فطری و اولیه رعایت آن ها از جانب ضابطان و مقامات قضایی تا حد زیادی تضمین کننده ی حقوق متهمین می باشد. مهمترین حقوقی که می توان برای اشخاص دستگیر شده توسط ضابطان (پلیس قضایی) از ابتدای دستگیری تا پایان فرایند بازجویی بر شمرد؛عبارتند از :
- تفهیم موضوع اتهام به همراه دلایل آن به گونه ای صریح و روشن به متهم؛
- حق سکوت متهم (مصونیت از خود اتهامی)؛
- تکلیف پلیس به اعلام حق سکوت متهم به صورت واضح (هشدار میراندا)؛
- حق داشتن وکیل در مراحل بازجویی؛
- حق برخورداری از وکیل رایگان (معاضدتی) در صورت عدم توانایی مالی متهم؛
- حق متهم در آگاه ساختن خانواده یا شخص مورد علاقه اش در خصوص دستگیری خود (به جز موارد استثنایی مطابق شرایط قانونی)؛
- لزوم رعایت مدت بازجویی و خودداری از طولانی نمودن ساعات آن؛
- خودداری از سؤالات تلقینی و انحراف کننده و خارج از موضوع اتهام؛
- پرهیز از اجبار و اکراه متهم در امر بازجویی؛
- اجتناب از اجبار و اکراه متهم در امر بازجویی؛
- تنظیم دقیق و بدون تحریف اظهارات متهم.
با توجه به اهمیت حقوق گفته شده در بالا و ضرورت اطلاع دقیق و بدون ابهام متهمین از آن ها توضیحاتی مختصر در خصوص ماهیت و مبنای قانونی برخی از آن ها ضروری می نماید.