قاضی دادسرای نظامی - دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم شناسی
چکیده
همانند هرفرایند دیگری ،«فرایند کیفری» دارای مراحل ورودی، پردازش و خروجی خاص خود میباشد، قانون گذاران ، حقوق دانان، قضات، وکلا، متهمان، شکات و ضابطان قضایی و غیر هم عناصر فعال این فرایند هستند که به فراخور نقش خود در یک یا چند مرحله از آن جای گرفته و در تعامل پایدار با سایر عناصر و اجزا هستند. از جمله عناصری که نقش پررنگ در مراحل سه گانهی فرایند کیفری یعنی جرمانگاری، دادرسی و اجرای حکم دارند،حقوق دانان هستند که اگر پرتو اندیشه آنان بر تمام مراحل فرایند کیفری بتابدتحقق هدف مهم نظام کیفری یعنی«دادگستری» سرعت و حتمیت خواهد یافت و گرنه قانون گذاران و قضات و.... بدون بال دانش و نظریه «کالسائر علی غیرالطریق» خواهند بود که «لایزیدهم سرعه السیر الابعدا». در مرحله جرمانگاری ، حقوقدان اصلاح طلب دو نقش برجسته دارد: نخست آنکه همچون دیدبانی تیزبین افقهای آینده را رصد کرده و فراروی قانون گذاران نهاده و آینه وار با انعکاس ارزشهای حاکم بر جامعه بگویند که کدام ارزش سزاوار حمایت کیفری است و کدامیک شایسته حمایت غیر کیفری. دوم آنکه مانند پزشکی دلسوز کاستیها و ضعفهای قوانین کیفری را آسیب شناسی کرده و برای درمان هر بیماری نسخه لازم را بپیچند. ما در « نوشتار» مختصری که در پیش رو دارید تلاش کردهایم تا با نیمنگاهی به نقش نخست حقوق دانان، نقش دوم آنان را تمرین کنیم. برای این منظور، بررسی جرم، موضوع ماده (40 ) قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح را به عنوان «محور بحث» انتخاب کردهایم.اما از آنجا که دامنه ی موضوع گسترده است این مجموعه را به بررسی مبانی جرمانگاری جرم موضوع ماده (40 ) قانون مذکور اختصاص دادهایم و مطالعه قلمرو، ماهیت و عناصر تشکیل دهنده ی جرم مذکور را به فرصتی دیگر وانهادهایم. یادآوری میشود از آن جا که نوع پژوهش حاضر میان رشتهای بوده و پرداختن به آن مستلزم آگاهی همزمان از چند دانش و از آن جمله جامعهشناسی، علوم سیاسی، فلسفه،نظامیگری و حقوق کیفری میباشد، هیچ پژوهشگری قدم در این وادی ننهاده است به گونهای که حتی یک اثر یا مقاله پژوهشی درباره ی موضوع مذکور به دست نیامد.با این حال نگارنده با توکل بر خداوند علام، دشواریهای این راه را به جان خریده و آغازگر حرکت در چنین مسیری شده است. در چنین شرایطی با آنکه هر آنچه در وسع داشتم، کم نگذاشتم اما هرگز مدعیرسیدن به پایان راه نیستم و به دستگیری اساتید و پژوهشگران گرانمایه برای ادامه راه نیازمندم. باشد که از راهنمایی خویش دریغ نفرمایند.
