دادرسی

دادرسی

استفاده از فناوری بلاک‏ چین در راستای پیشگیری، کنترل جرایم پولی و بانکی؛ مطالعه موردی جرایم پول‌شویی، اختلاس و کلاهبرداری اینترنتی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 عضو هیئت‌علمی دانشگاه، معاون قضایی و حقوقی سازمان قضایی نیروهای مسلح
2 دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم‌شناسی
چکیده
فناوری بلاک‌چین به‌عنوان یکی از نوآوری‌های انقلابی در حوزه فناوری اطلاعات و اقتصاد دیجیتال، پتانسیل بالایی برای ایجاد تحول در ساختارهای مالی و قضایی کشورها دارد. این فناوری، با تکیه بر ویژگی‌هایی همچون شفافیت، عدم تمرکز، تغییرناپذیری اطلاعات و قابلیت رهگیری دقیق تراکنش‌ها، ظرفیت مناسبی برای شناسایی، کنترل و پیشگیری از انواع جرایم مالی از جمله اختلاس، پول‌شویی، جعل اسناد و کلاهبرداری بانکی فراهم می‌کند. این پژوهش با روش تحلیلی-توصیفی و با بهره‌گیری از منابع معتبر بین‌المللی، به بررسی جایگاه بلاک‌چین در تقویت سازوکارهای مقابله با جرایم مالی پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که این فناوری می‌تواند نه‌تنها فرآیندهای نظارتی بانک‌ها و نهادهای مالی را بهبود بخشد، بلکه به‌طور خاص ابزار مؤثری در اختیار پلیس اقتصادی و پلیس فضای تولید و تبادل اطلاعات (فتا) قرار دهد تا فرآیند کشف، مستندسازی و پیگیری جرایم مالی با سرعت و دقت بیشتری انجام شود. یکی از مزیت‌های مهم بلاک‌چین، فراهم کردن امکان اجرای خودکار تعهدات مالی از طریق قراردادهای هوشمند است. این قراردادها که به‌صورت برنامه‌ریزی‌شده و بدون دخالت انسانی عمل می‌کنند، می‌توانند بخش زیادی از تخلفات ناشی از اجرای ناقص یا مغرضانه تعهدات مالی را حذف کنند. همچنین، به دلیل ثبت غیرقابل تغییر اطلاعات در دفاتر کل توزیع‌شده، امکان جعل، حذف یا دستکاری داده‌ها تقریباً از بین می‌رود. از منظر نهادهای انتظامی و قضایی، بلاک‌چین ابزار نوینی برای ارتقای شفافیت اطلاعات، رصد لحظه‌ای تراکنش‌ها و ایجاد بستری ایمن برای تعاملات مالی به شمار می‌رود. این فناوری می‌تواند نقش پلیس را از حالت صرفاً واکنشی به نقشی فعال و پیشگیرانه ارتقا دهد و مسیر را برای تشکیل پرونده‌های دقیق و قابل استناد در مقابله با فساد مالی هموار کند. با وجود این مزایا، اجرای گسترده بلاک‌چین در نظام بانکی و قضایی ایران با چالش‌هایی نظیر نبود زیرساخت قانونی، هزینه‌های پیاده‌سازی و مقاومت سازمانی در برابر تغییر روبه‌روست. با این حال، تقویت همکاری میان نهادهای قانون‌گذار، نهادهای اجرایی و پلیس، می‌تواند زمینه‌ساز گسترش استفاده از بلاک‌چین و تحقق اهداف بلندمدت در راستای افزایش امنیت مالی، ارتقای اعتماد عمومی و کاهش پایدار جرایم مالی شود.
 
کلیدواژه‌ها

دوره 29، شماره 167 - شماره پیاپی 167
اندیشه ها
خرداد و تیر 1404

  • تاریخ دریافت 15 شهریور 1404
  • تاریخ اولین انتشار 15 شهریور 1404
  • تاریخ انتشار 01 تیر 1404