گفتارچهارم : نقش طراحی صحیح واحدهای مسکونی درکاهش جرایم (1)
امروز شهرنشینی وشهرگرایی به صورت یک پدیده اجتماعی درکلیه جوامع مطرح شده است. اگر نگاهی هرچند مختصر به جمعیت شهری درجهان بیندازیم به خوبی درمی یابیم که هم اکنون نیمی ازجمعیت جهان درشهرها زندگی می کنند وطرح های موجود تاسال 2025 نشان می دهد که بیش ازدوسوم جمعیت جهان تاآن موقع ساکن شهرها خواهند بود.
اغلب ناتوانی دولت ها منجربه مسائل ومشکلات مختلفی مانند فقر، بیکاری، سرپناه نامناسب، آلودگی محیط زیست، خشونت، جنایت وجرم شده است. دراین روند وجود آن چه به صورت یک حقیقت ناخوشایند درمحیط شهری رخ می نماید، گسترش بیش ازپیش جرم وجنایت است. برای مثال درفرانسه طی 20 سال از1963 تا1984 میلادی جرم وجنایت پنج برابر افزایش یافته است. درفرانسه جنایت وسرقت دررأس جرایم قراردارد که روزانه 100 هزار سرقت درفرانسه صورت می گیرد واین وضعیت سرقت به طوری شده است که جرم شناسان آن را« شیوه دوم مصرف » تعبیر کرده اند.
افزایش جرایم، ظهور اشکال نوین بزهکاری، کاربرد تمهیدات وتدابیر جدید وارتکاب جرایم، افزایش جرایم سازمان یافته وشیوه های متنوع تطهیر درآمد های نامشروع حاصل ازآن ها، گسترش فعالیت های مجرمانه منطقه ای وبین المللی دردهه های اخیر وبه موازات آن بالارفتن احساس ناامنی وترس ازوقوع جرایم دربین شهروندان به ویژه ازجرایم خشونت آمیز موجب شده است که بزهکاری به صورت یکی ازنگرانی های اساسی مردم درآید ودرپی آن حکومت ها مطالعه، برنامه ریزی وسیاست گذاری درقلمرو کنترل آن وتخفیف ناامنی راضروری تشخیص دهند.
سیاست های شهری که اولین بار به صورت جدی درنهمین کنگره پیشگیری ازوقوع جرم واصلاح مجرمین درقاهره ی مصردر 29آوریل 1995 مطرح شده است، دربحث سیاست های شهری همان طور که بعداً تشریح خواهد شد- موضوع برنامه ریزی سیاستگذاری دربعد پیشگیری ازجرایم شهری است. شاید برای تعیین جایگاه سیاست های شهری بعضی معتقد باشند که سیاست های شهری درواقع نوعی ازسیاست جنایی است که جزئی ازسیاست های عمومی دولت ها است.
این دیدگاه همان بینشی است که مارک آنسل درتعریف سیاست جنایی به آن معتقد بود. اما دیدگاه دیگر این است که سیاست های شهری پیشگیرانه نوعی ازسیاست های اجتماعی پیشگیرانه یا دربعضی مواضع نوعی سیاست فرهنگی پیشگیرانه است. دراین معنا شاید سیاست های شهری درمفهوم پیشگیری مبنایی باپدیده جرم شهری است.
و اما آن چه ازتحقیقات سال های اخیر ومباحث مطروح درکنگره نهم پیشگیری ازجرایم برمی آید منظور از « سیاست های شهری» پیشگیرانه عبارتند از مجموعه تدابیر وسیاست های دولت ها که به صورت پیشگیری های عمومی وپیشگیری موضعی درمحیط شهری متبلور می شود و دربعضی ابعاد می تواند درقالب های سیاست های جنایی مشارکتی پیشگیرانه نیز شکل بگیرد.
درسیاست های شهری، هم دولت ها نقش فعال دارند و هم مردم دارای وظایف ومسئولیتهای مشخص هستند ونظام بین المللی وسازمان های مربوطه نیز درنقش هماهنگی وبرنامه ریزی سهیم می باشند.پس مشاهده می کنیم که عنوان سیاست های شهری یک عنوان متعین ومجزاست که درسال های اخیر درکتب علمی مورد تجزیه وتحلیل قرارگرفته است. دراین جا ذکر اعلامیه نهایی نخستین کنفرانس اروپا وآمریکا ی شمالی درخصوص تعیین شهر وپیشگیری ازجرایم شهری خالی از لطف نیست. دراین اعلامیه که تحت عنوان شهرهای امن تردرسال 1989 درمونترال منتشر گردیده است، نقش اصلی شهرها درپیشگیری ازوقوع جرم چنین تبیین شده است : «درجامعه قانون اصلی، پیشگیری ازوقوع جرم است. دولت ها درتمامی سطوح باید تلاش های جرم ستیزانه ای که برمبنای جامعه است، پشتیبانی کنند. اگر بخواهیم ازوقوع جرایم درشهرها پیشگیری کنیم باید گامی فراتر ازنگاه عدالت کیفری، پلیس، دادگاه ها ومراکز اصلاح وتربیت برداریم. واکنش ها باید جزئی ازیک دوردیگر وگسترده باشد که بتواند نیازهای فوری ر امرتفع سازد.