واژههای حق و تکلیف در زبان فارسی به معانی گوناگون به کار میرود، اما حق، واژهای عربی است که در معنای مصدری ثبوت استعمال میشود . این واژه در قرآن مجید به معنی ثبوت ذاتی و نفس الامری و تسلط اشخاص بر اشیاء به گونهای است که به انسان اختیار انتفاع و بهرهبرداری از اشیاء را میدهد . در برابر هر حق، تکلیفی است و عبارت از دستوری بیواسطه به افعال مکلفان تعلق میگیرد . خواه مقتضی الزام به انجام کاری یا ترک آن باشد و مفید ترخیص و اباحه میباشد .
حق و تکلیف و رابطه آنها با یکدیگر، در فقه و قانون مدنی مورد بحث است، اما تشخیص مصداق حق و تکلیف کار آسانی نیست. در این مقاله احکام حق و تکلیف در فقه و قانون به گونهای مورد بحث و بررسی قرار میگیرد.