قسمت پایانی تعهد به تسلیم، در نگاه نخست موضوعی روشن و بینیاز از بررسیهای تفصیلی است، اما تأملات بیشتر، ابهامات زیادی پیرامون آن در ذهن ایجاد میکند که قابل بحث و بررسی است. از جملهی این مسائل، مقولهی تسلیم عمل است که در قانون مدنی مجمل و مبهم باقی مانده است. به عنوان مثال، در عقودی که موضوع آن انجام عمل است که فرد اعلای آن اجارهی اشخاص میباشد، تسلیم به چه شکل محقق میشود؟ آیا حق حبس در اجارهی اشخاص قابل اعمال است؟ وجوب تسلیم در مواردی که موضوع تعهد، ترک عمل است به چه صورت خواهد بود؟ بین اقسام تعهد به انجام عمل نیز تفاوتهایی وجود دارد؛ در مواردی که موضوع تعهد، خواندن نماز یا اجرای یک نمایش است، با انجام این عمل با اوصاف مقرر در قرارداد، دیگر نمیتوان تعهدی تحت عنوان تسلیم برای اجیر تصور کرد، اما در مواردی که موضوع عقد، انجام عملی بر عین متعلق به مستأجر است، مانند دوخت پارچه و تعمیر تلفن؛ این پرسش قابل طرح است که آیا به صرف انجام عمل، تسلیم محقق میشود یا تسلیم پس از تحویل عین به مستأجر محقق میگردد. پاسخ به این سؤالها، موضوع این نوشتار است.
