نابرابری دیهی زن و مرد از مسائل بحث برانگیزی است که امروزه درجوامع بشری مدعی رعایت حقوق بشر مورد توجه جدی قرار گرفته است. در گفتمان فقه اسلامی و بر اساس فتوای مشهور فقها، دیهی زن نصف دیهی مرد است و در جراحات نیز بر این باورند که زن و مرد تا یک سوم دیه برابرند و بیش از آن، دیهی زن نصف میشود. در مقابل گروهی از فقیهان امامیه و اهل سنت بر خلاف مشهور، بر این نظر میباشند که در پرداخت دیهی زن و مرد تفاوتی نیست. قائلان به تساوی دیهی زن و مرد برای اثبات نظر خود به اطلاق آیات قرآنی و وجود روایات متعدد دال بر مساوات استناد میکنند. با توجه به ضرورت نگاه آینده پژوهی بر این مساله، در این جستار ضمن بیان تحولات تاریخی نظام دیه و تعریف دیه از دیدگاه فقهای سایر مذاهب اسلامی، ماهیت دیه مورد تجزیه و تحلیل قرار میگیرد و با ذکر ادلهی طرفین پیرامون دیهی زن و مرد، بیان خواهیم داشت که در اجرای عدالت کیفری، راه برای اجتهاد جدید در باب تساوی دیه زن و مرد بسته نیست.
