ادیان الهی و مکاتب بشری غیر دینی هریک نظرات و دیدگاههای خاصی را پیرامون چگونگی شکلگیری ازدواج بیان نمودهاند؛ ادیان الهی با توجه به خاستگاه الهی بیشتر به جنبه معنوی و سعادت دنیوی اشاره نموده و مکاتب بشری به دنبال اهداف سیاسی و قبیلهای خود بودهاند. اغلب آنها چهارچوب و ضوابطی را نیز برای ازدواج تأسیس کردهاند که عدم رعایت آنها به اصل ازدواج لطمه وارد می نمود. این موضوع در میان ادیان الهی از شباهت بیشتری برخوردار است . از اینگونه ازدواجها با عناوینی همچون ازدواجهای حرام، باطل، غیر قانونی و ممنوعه یاد می شود و دستورات فراوانی دال بر عدم انجام آنها در نزد این ادیان الهی و مکاتب بشری وجود دارد. لذا ازدواج و ازدواج ممنوعه مختص اسلام نبوده و در تمام اعصار و اماکن مورد توجه بوده است و در این مقاله نیز به آنها اشاراتی شده است.
در ایران با توجه به فرهنگ غنی ایرانی در قبل از اسلام و همچنین تأثیرات فراوان احکام دین مبین اسلام و ادغام این دو، ازدواج همواره مورد تأکید فراوان بوده و برای آن نیز چهارچوبها و ضوابطی خاص تعیین شده است به طوری که حتی قبل از انقلاب اسلامی با وجود حاکمیت غیر دینی پهلوی برایران، ناگزیر برخی از این ازدواجهابه تبعیت از فقه پویای شیعه، درقوانین مختلف احصاء و غیرقانونی اعلام شده بود.
بعد از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی و باتوجه به تأکیدات قانون اساسی درتطبیق قوانین با دستورات اسلام و اشتراکات زیاد میان فرهنگ اصیل ایرانی و مسلمات فقهی پیرامون موضوع ازدواج، بازنگریهایی دراین زمینه صورت گرفته و قانونگذار علاوه بر احصاء آنها درقوانین مدنی، به دلیل اهمیت آن، برای برخی ازدواجهای غیرشرعی، مجازات کیفری نیز پیش بینی نموده است که تحقیق مذکور به طور جداگانهای آن مصادیق را مورد توجه قرار داده و آنها را به طور مفصل بحث و بررسی نموده است.
