براساس قانون نه تنها محکومیت و مجازات باید مطابق با ترتیبات قانونی و اصول و موازین قضایی باشد بلکه کشف جرایم، تعقیب و دستگیری متهمین، تحقیق و رسیدگی به اتهامات آنها نیز می‌بایست مبتنی بر قوانین  با رعایت تشریفات قانونی مصرح در قانون آیین دادرسی کیفری و با دستور یا حکم مقام قضایی بوده و انجام این امر بر مبنای ارتباط و تعامل صحیح و منطقی اجزاء و عناصر فرآیند کیفری صورت گیرد؛ بدین طریق از اعمال هرگونه سلیقه شخصی و سوء استفاده از قدرت و یا اعمال دادرسی خشونت و یا بازداشت‌های غیرقانونی پیشگیری گردد.
ضابطین دادگستری به عنوان نیروی اجرایی نظام قضایی، نقش مهم و قابل توجهی در دستیابی به عدالت کیفری و نزدیک شدن هر چه بیشتر به نظام کیفری مطلوب و کارآمد دارند. بر مبنای همین واقعیت است که سیستم‌های کیفری مختلف تلاش‌های گسترده‌ای جهت نظام‌مندی و کنترل قانونی توام با اقتدار آیین دادرسی کیفری و سایر قوانین کرده‌اند؛ زیرا با تعیین جایگاه قانونی و ارایه‌ی مصادیق و حدود اختیارات ضابطین دادگستری، عدالت هر چه بهتر محقق خواهد شد.