هرچند غالباً ایفای دین از ناحیه مدیون صورت می‌گیرد، لیکن ایفای دین از جانب غیرمدیون هم جایز است و شخص ثالث می‌تواند بنا بر انگیزه‌های مختلفی به جای محکوم‌علیه برای استیفای محکومٌ‌به مال معرفی نماید. در مقاله حاضر هدف این است که بررسی شود که آیا در صورت عدم وجود اذن از سوی مدیون (متعهد) و ایفاء تعهد از جانب غیرمتعهد (ثالث)، وی می‌تواند به مدیون اصلی رجوع کند یا خیر و در صورت مثبت بودن پاسخ، شرایط رجوع چیست؟ فرضیه این است که تنها ملاک و مبنا برای رجوع، اذن متعهد نیست، بلکه اذن قانون‌گذار و عوامل خارجی نیز می‌توانند از مبانی و تجویزهای قانونی رجوع ثالث به متعهد  اصلی باشند؛ مقوله دیگر این بحث بررسی مصادیق ایفاء توسط ثالث می‌باشد که در دو قسمت اجرای احکام و اجرای اسناد با اشاره به مواد قانونی آنها، مورد مطالعه قرار گرفته است. پذیرش اراده مراجع قانونی (احکام دادگاهها و اجرائیه‌های ثبتی) به عنوان مبنای ایجاد تعهد در عرض قراردادها و اراده‌ی قانون‌گذار از دیگر مباحث بررسی شده می‌باشد، ضمنا سعی شده است افراد موفی که غیرمدیون به شمار می‌روند و نیز افرادی که شخص ثالث محسوب می شوند، شناسایی شوند .