جمهوری اسلامی ایران طی هشت سال دفاع مقدس با تقویت و بهره‌مندی از عامل نیروی انسانی توانست با حداقل تجهیزات نظامی و تکیه بر ایمان و تعداد نیروی انسانی بیشتر، بر نیروی نظامی قوی‌تر از نظر تجهیزات نظامی پیروز گردد. بعد از پایان جنگ علیرغم تحریم‌های شدید اقتصادی و نظامی، جهت رفع نقیصه تجهیزات نظامی تلاش‌های زیادی در خصوص تقویت و ارتقاء تولید و تأمین تجهیزات نظامی مورد نیاز با تکیه بر منابع داخلی انجام گرفت، لیکن نیروهای مسلح نتوانسته‌اند وابستگی خود به نیروی انسانی را به عنوان سیاهی لشکر کنار بگذارد و نیروی متخصص و حرفه‌ای را جایگزین آن نماید. اکثر کشورها برای مقابله با این موضوع به تغییر الگوی کاربردی آن و افزایش کارایی سربازان وظیفه و حرفه‌ای نمودن سربازی روی آورده‌اند.
امنیت ملی به معنای مصونیت نسبی یا مطلق یک کشور از حملات احتمالی یا خرابکاری‌های سیاسی یا اقتصادی همراه با قدرت حمله متقابل علیه کشوری که آن را مورد تهاجم قرار داده با تأثیر تعیین کننده است. براساس سند چشم‌انداز سال 1404 ایران بایستی جایگاه اول منطقه جنوب غرب آسیا را از حیث امنیت احراز نماید.
از سال 89 تاکنون به دنبال اجرای سیاست کنترل جمعیت بیش از 39% از تعداد مشمولین اعزامی به نیروهای مسلح کاسته شده که کاهش متوسط سالانه 28/5% مشمولین اعزام شده به خدمت از سال 89 تا 93 را به دنبال داشته است. هم‌زمان با افزایش پذیرش دانشجو از سال 83 الی 93 متوسط رشد 26/8% سالانه را به دنبال داشته است. دراین‌بین غیبت یک‌میلیون و پانصد هزار مشمول تا 8 سال قبل بر مشکل تأمین انسانی سرباز نیروهای مسلح افزوده است. درنهایت علیرغم کاهش ورودی سربازان، با افزایش متوسط 3% سالانه فرار از خدمت مواجه بوده‌ایم. لذا زمان استفاده از سربازی اجباری رایگان به‌عنوان تأمین امنیت نظامی سپری گردیده و غفلت از فرهنگ‌سازی در تقویت باورهای مذهبی و ملی نسبت به نهاد مقدس سربازی و پدیدار شدن آثار زیان‌بار سیاست کنترل جمعیت در پدیده فرار از خدمت با کاهش نیروی انسانی وعدم نگاه کلان در قوانین، نه‌تنها امنیت‌ساز نیست بلکه امنیت‌سوز است و با ادامه وضع موجود احراز مقام اول قدرت نظامی منطقه جنوب غرب آسیا دور از دسترس خواهد بود. در این مقاله، عوامل مؤثر در ارتکاب فرار از خدمت سربازان بررسی و رابطه آن با امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران تحلیل گردیده است.