جمهوری اسلامی ایران طی هشت سال دفاع مقدس با تقویت و بهره‌مندی از عامل نیروی انسانی توانست با حداقل تجهیزات نظامی و تکیه بر ایمان و تعداد نیروی انسانی بیشتر، بر نیروی نظامی قوی‌تر از نظر تجهیزات نظامی پیروز گردد. بعد از پایان جنگ علیرغم تحریم‌های شدید اقتصادی و نظامی، جهت رفع نقیصه تجهیزات نظامی تلاش‌های زیادی در خصوص تقویت و ارتقاء تولید و تأمین تجهیزات نظامی مورد نیاز با تکیه بر منابع داخلی انجام گرفت، لیکن نیروهای مسلح نتوانسته‌اند وابستگی خود به نیروی انسانی را به عنوان سیاهی لشکر کنار بگذارد و نیروی متخصص و حرفه‌ای را جایگزین آن نماید. اکثر کشورها برای مقابله با این موضوع به تغییر الگوی کاربردی آن و افزایش کارایی سربازان وظیفه و حرفه‌ای نمودن سربازی روی آورده‌اند. در قسمت اول این مقاله در خصوص مفهوم و تاریخچه سربازی، روند تاریخی جرم‌انگاری و مجازات در خصوص بزه فرار از خدمت و مشمولان فراری، راهبردهای حضرت امام خامنه‌ای (مدظله‌العالی) در خصوص پیشگیری از وقوع جرم و وضعیت خدمت سربازی در کشورهای مختلف توضیحاتی داده شد. اکنون به ادامه مباحث فوق می‌پردازیم.