دادرسی

دادرسی

اصل شخصی بودن مجازات در نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
عضوهیئت علمی دانشگاه امام علی (ع).
چکیده
قسمت اول
 اصل شخصی بودن مجازات که در حقوق اسلامی از آن با عنوان قاعده «وزر» یاد می‌شود، یکی از عناصر جوهری مجازات در اسلام است و تحقیقات فقهی آن متنوع لیکن در حقوق جزا دارای پیشینه پژوهشی به‌صورت کاربردی و گسترده‌ای نمی‌باشد، هدف از این نگارش بررسی و تبیین معنای فقهی و حقوقی این اصل در کتاب، سنت، عقل و اجماع و کاربرد آن در حقوق جزا و کیفری اسلام و همچنین قوانین نیروهای مسلح می‌باشد.
این تحقیق بر اساس کنکاش و جستجو در آیات قرآن کریم و منابع فقهی و حقوقی به‌دست‌آمده و ساختار این پژوهش به‌صورت توصیفی می‌باشد. ازجمله آیاتی که زیربنای اصل را تشکیل می‌دهد آیه «وَلاتَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَأُخْرى»(انعام: 164) می‌باشد. این اصل بر این پایه استوار است که هیچ‌کسی بار گناه دیگری را به دوش نمی‌کشد و تنها کسی را می‌توان تعقیب و مجازات کرد که مرتکب تخلف و جرم شده باشد و همکاران، نزدیکان و بستگان وی در امان خواهند بود.
البته اجراى احکام کیفرى، مجازات‌هاى بدنى و محروم‌کننده و محدودکننده‌ی آزادى (حبس) جنبه‌ى کاملاً شخصى دارد و فقط درباره‌ى شخص محکوم‌علیه قابل‌اجراست؛ ولى در مورد اجراى مجازات‌ نقدى، حکم شخصى بودن مجازات‌ به‌طور مطلق در حقوق جزایی امروز ایران و قوانین نیروهای مسلح جارى نیست.
بااین‌حال اصل شخصی بودن مجازات دارای استثنائاتی ازجمله مسئولیت کارفرما در قانون کار، مسئولیت جبران خسارت توسط ادارات و مؤسسات دولتی، وجوب دیه بر عاقله، مسئولیت دولت (بیت‌المال) می‌باشد.
 
 
کلیدواژه‌ها

دوره 22، شماره 128 - شماره پیاپی 128
اندیشه ها
خرداد و تیر 1397

  • تاریخ دریافت 15 آبان 1403
  • تاریخ اولین انتشار 15 آبان 1403
  • تاریخ انتشار 01 تیر 1397