بهطورکلی هیچ طلبکاری بر دارایی بدهکار حق رجحان ندارد و همه آنان در این امتیاز شریکاند، هرچند که دریک زمان بدین جمع نپیوسته باشند؛ اما ماهیت حقوقی دیون ممتاز چیزی جز تقدم در وصول طلب از سوی بستانکار نیست. انواع دارنده این حقوق شامل اشخاص حقیقی و حقوقی میشود و اقسامی دارد؛ همچون دیون ممتاز درمانی یا مالیاتی. مقنن در مواردی به طلبکار اجازه میدهد تا از اموال بدهکار که در اختیار خود دارد طلبش را بدون توافق قبلی استیفا نماید که از آن به نام «دیون دارای وثیقه حکمی» یاد شده است. هرگاه زوج فوت کند یا ورشکسته شود، در صورت وجود طلبکاران مبلغ ناچیزی از مهریه واجد حق تقدم بر سایرین میشود یا حقوق و دیونی را که به ترکه میت تعلق میگیرد و باید قبل از تقسیم آن ادا شود، آثار برخی متغیرات همچون فوت و ورشکستگی بر این مسئله واقعاً حائز اهمیت است. در این مقاله مفاهیم حقوق عینی و دینی و اینکه مفهوم این دیون در کدام دسته جای خواهدگرفت و همچنین کیفیت دیون ممتاز را در اعمال ولایت، بحث درمان، شرکتها و اتحادیههای تعاونی، حقوق مالی، بانکی، دریایی و کار بررسی میکنیم.
