ماهیت نمایندگی صرفنظر از انواع آن، تفویض «اختیار» از سوی منوبعنه به نماینده است و اگرچه نماینده حق دخالت در موضوع اختیار را پیدا میکند، اما این حالت مسبوق به وجود حق تمتع در آن موضوع برای نماینده نیست بلکه صرفاً به خاطر اعطای امتیاز دخالتی است که صورت گرفته است. «خروج از اختیار» و «سوءاستفاده از اختیار» دو مفهوم متفاوتاند. «سوءاستفاده از اختیار» با «سوءاستفاده در اعمال حق» که مبتنی بر قاعده فقهی «لا ضرر» است و بهموجب اصل چهلم قانون اساسی ممنوع اعلام شده است، نیز تفاوت دارد. در حالی که ضمانت اجرای خروج از اختیار در حقوق ایران «عدم نفوذ عقد» است، در مورد سوءاستفاده از اختیار قانونگذار حکمی مقرر نکرده است. برای پاسخ به سؤال ضمانت اجرای سوءاستفاده از اختیار نماینده، میبایست میان سه قسم نمایندگی مشتمل بر «قراردادی»، «قانونی» و «قضایی» تفصیل قائل شد و بسته به مصادیق هر یک، حسب مورد حکم به صحت، بطلان، قابلیت فسخ، عدم نفوذ یا عدم قابلیت استناد قرارداد نسبت به منوبعنه داد.
