در بین محاکم اختصاصی ایران، فقط دادگاه‌های نظامی جایگاه قانون اساسی دارند. لزوم سرعت و قاطعیت در رسیدگی به جرایم کارکنان نیروهای مسلح، حفظ اسرار سازمان‌های نظامی و انتظامی و رسیدگی تخصصی به جرایم نیروهای مسلح به لحاظ تفاوت ماهیت جرایم نظامی با سایر جرایم، ازجمله علل و اهداف تشکیل دادگاه‌های نظامی است. برابر ‌اصل 172 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، ماده 1 قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح مصوب 1382 و ماده 597 قانون آیین دادرسی جرایم نیروهای مسلح و دادرسی الکترونیکی مصوب 1393 جرایم مربوط به وظایف خاص نظامی و انتظامی کارکنان نیروهای مسلح در دادگاه‌های نظامی رسیدگی می‌شود. علاوه بر جرایم مربوط به وظایف خاص نظامی و انتظامی، به استناد مواد 1 و 2 قانون تعیین حدود صلاحیت دادسراها و دادگاه‌های نظامی کشور مصوب 1373 مجمع تشخیص مصلحت نظام و همچنین تبصره «1» ماده 597 قانون آیین دادرسی جرایم نیروهای مسلح، جرایم زیر نیز در دادگاه‌های نظامی رسیدگی می‌شود:
«جرایم حین خدمت و جرایم مرتبط با سلاح و مهمات کارکنان نیروهای مسلح، جرایم امنیتی نظامیان در زمان اشتغال و یا مرتبط با زمان اشتغال تا پنج سال پس از پایان خدمت، جرایمی که در حین تحقیقات و رسیدگی به جرایم خاص نظامی یا انتظامی کشف شود، جرایم اسرای ایرانی عضو نیروهای مسلح و نیز جرایم اسرای بیگانه در مدت اسارت، جرایم کارکنان وزارت اطلاعات که مرتبط با اطلاعات طبقه‌بندی شده و یا تخلف از وظایف قانونی آنان باشد، جرایم امنیتی مرتبط با خدمت کارکنان قراردادی نیروهای مسلح، جرایم مرتبط با اطلاعات طبقه­بندی شده نیروهای مسلح توسط کسانی که در تأمین تجهیزات و تسلیحات با نیروهای مسلح همکاری دارند و جرایم مربوط به وظایف انتظامی، حفاظتی و به‌کارگیری سلاح و مهمات کارکنان یگان‌های حفاظت دستگاه‌های اجرایی».