دادگاه‌های اطفال و نوجوانان با رویکردی درمانی- اصلاحی و با هدف اساسی برطرف کردن مشکلات زیربنایی کودکان و نوجوانان بزهکار در نظام حقوقی اغلب کشورها شکل گرفتند. این دادگاه‌ها بر اساس «مشارکت‌پذیری در فرآیند تصمیم‌گیری»، «تلفیق خدمات درمانی و اصلاحی با روند دادرسی»، «اصلاح، درمان و بازپروری»، «ارائه خدمات حمایتی در فرآیند اصلاح و درمان» از سایر دادگاه‌ها متمایز شده‌اند. در نظام عدالت کیفری ایران نیز اولین بار در قانون تشکیل محاکم اطفال و نوجوانان بزهکار مصوب 1338، زمینه استقرار یک مرجع قضایی مستقل واجد صلاحیت برای رسیدگی به اتهام اطفال و نوجوانان بزهکار فراهم آمد و به موجب آن، نهاد مشاوره در امر رسیدگی به جرایم اطفال و نوجوانان پیش‌بینی شد، اما بنا به دلایلی که به تفصیل خواهد آمد، متأسفانه کمتر از دو دهه اجرا گردید. با تصویب قانون آیین دادرسی کیفری جدید در سال 1392، مجدداً بهره‌مندی از نهاد مشاوره در دادگاه‌های اطفال و نوجوانان، به طور منسجم‌تر و هدفمندتر از قبل وارد رویه قضایی ایران شد تا مشاوران دادگاه اطفال و نوجوانان با نگاه تخصصی خود به آسیب‌شناسی ریشه‌های بزهکاری کودکان و نوجوانان بپردازند و با ارائه نظریه مشورتی به قضات دادگاه شرایط را برای صدور رأی متناسب با وضعیت اجتماعی کودک یا نوجوان فراهم سازند؛ بنابراین در کنار علم و یقین قضات دادگاه، بهره‌مندی از نظریه‌های مشورتی، منجر به صدور آرای متقن خواهد شد و تحقق عملی آن در گرو هماهنگی و تعامل بیشتر قضات دادگاه با مشاوران می‌باشد. در این مقاله با اتکا به مبانی نظری و ادبیات موجود در این زمینه، متناسب با شرایط حاکم بر دادگاه‌های اطفال و نوجوانان به تبیین این موضوع مهم می‌پردازیم.